لقمان حکیم

🔸 سلام بفرمایید.

🔹 حاج آقا «لقمان حکیم» که بود؟
🔸 لقمان برده سیاه حبشى بود که علیرغم نداشتن نسب‌ معروف و زیبایی ظاهری، یکى از بزرگترین حکماى الهی محسوب می‌شد. لقمان بسیار سفر می کرد، با علما حشر و نشر داشت و به حضور چهارصد پیامبر رسیده بود. قرآن کریم در سوره‌ای که به نام لقمان مزین شده است، می‌فرماید: «وَلَقَدْ آتَیْنَا لُقْمَانَ الْحِکْمَهَ أَنِ اشْکُرْ لِلَّهِ وَمَنْ یَشْکُرْ فَإِنَّمَا یَشْکُرُ لِنَفْسِهِ وَمَنْ کَفَرَ فَإِنَّ اللَّهَ غَنِیٌّ حَمِیدٌ» یعنی به راستی ما به لقمان حکمت عطا کردیم که نسبت به خدا سپاسگزار و شاکر باش و هر که سپاس گزارد تنها به سود خود سپاس می‌گزارد و هر که ناسپاسی کند (به خدا زیان نمی‌زند، زیرا) خدا بی‌نیاز و ستوده است.

🔹 لقمان در کدام عصر و دوره‌ای می‌زیست؟
🔸 عده‌ای معتقدند لقمان در سال دهم سلطنت حضرت داوود (ع) متولّد شد و تا زمان حضرت یونس (ع) زنده بود. برخی می‌گویند لقمان در زمان حضرت داوود (ع) پیرى سال خورده شده بود و شماری بر این باورند که وى در فاصله میان بعثت عیسى (ع) و پیامبر خاتم (ص) زندگى مى‌کرد. پاره‌ای نیز اوج شهرت لقمان را با سلطنت کیقُباد، سرسلسله کیانیان در ایران مقارن می‌دانند. درباره موطن و محل زندگی لقمان نیز مورخان اختلاف نظر دارند و از بلاد شام، آسیای صغیر، شهرهای ایْله، موصل و رَمله نام برده‌اند.

🔹 لقمان چه پیشه‌ای داشت و چقدر زندگی کرد؟
🔸 خیّاطى، نجّارى، چوپانى و هیزم‌کشى از جمله پیشه‌هایى است که به لقمان نسبت داده‌اند. عده‌ای معتقدند لقمان، علاوه بر حکمت، داراى دانش پزشکى، فنّ بیمارى‌شناسى و معالجه بیماران نیز بوده است. درباره طول عمر لقمان نیز گزارش‌هاى مختلفی داده شده است. عمر لقمان را دویست سال، هزار سال و سه هزار سال گفته‌اند. نقل است چون عمر لقمان به آخر رسید و ملک الموت به سراغش آمد. او را دید که در میان نیستان نشسته، زنبیل مى‌بافت. گفت: اى لقمان! سه هزار سال عمر یافتى. چرا خانه‌اى نساختى‌؟ گفت: ابله کسى که او را چون تویى در پى بُوَد و او را پرواى خانه ساختن باشد! در منابع تاریخى از ایله اردون، رَمله، اسکنریه مصر، یمن و فلسطین به عنوان مدفن لقمان یاد شده است.

🔹 لقمان چگونه به حکمت دست یافت؟
🔸 لقمان پیامبر و دارای مقام نبوت نبود.، اما از حکمت الهی برخوردار بود. طبق سنت الهی مهمترین رموز دستیابى به حکمت، برخورداری از ایمان، اخلاص، عمل صالح، زهد، غذاى حلال و … است. نقل است که روزی مردى در برابر لقمان حکیم ایستاد و به او گفت: تو لقمانى‌؟ تو برده بنى نحاسى‌؟ لقمان جواب داد: آرى! گفت: پس تو همان چوپان سیاهى‌؟ لقمان گفت: سیاهى‌ام که واضح است! چه چیزى باعث شگفتى تو درباره من شده است‌؟ آن مرد گفت: ازدحام مردم در خانه تو و جمع شدنشان بر درِ خانه تو و قبول کردن گفته‌هاى تو. لقمان گفت: برادرزاده! اگر کارهایى که به تو مى‌گویم، انجام بدهى، تو هم همین‌گونه مى‌شوى. گفت: چه کارى‌؟ لقمان گفت: فرو بستن چشم، نگهدارى زبان، پاکى خوراک، پاک‌دامنى، وفا کردن به وعده، پایبندى‌ به پیمان، مهمان‌نوازى‌، پاسداشت همسایه‌ و رها کردن کارهاى نامربوط. این، آن چیزى است که مرا چنین کرده که تو مى‌بینى.

🔹 در میان اصحاب پیامبر(ص) و ائمه هدی (ع) کسی هم‌سطح لقمان بود؟
🔸 بله. رسول خدا (ص) «سلمان فارسی» و امام رضا (ع) «ابو حمزه ثابت بن دینار ثُمالى» و «یونس بن عبدالرحمن» را به لقمان تشبیه کرده‌اند.

🔹 داستان پندهای لقمان به فرزندش چیست؟
🔸 لقمان داراى فرزندان بسیاری بود, آنها را به گرد خود جمع کرده و نصیحت‌شان مى‌نمود. گرچه با گفتن «یا بُنَیَّ» یعنی اى پسرک من، تنها پسر بزرگش «باران» را مورد خطاب خود قرار مى‌داد، اما خطاب او در حقیقت به همه پسران و فرزندانش, بلکه به همه انسان‌ها بود و با این تعبیر مهرانگیز مى‌خواست عواطف آنها را جلب کرده و به آنها بفهماند که من پدری دلسوز براى شما هستم و نصایح دل‌سوزانه مرا که از روى خیرخواهى است بپذیرید. این شیوه که از روش‌های آموزش مفاهیم اخلاقی و تربیتی است، در نصایح امام على (ع) به دو فرزندش امام حسن (ع) و امام حسین (ع) نیز دیده مى‌شود. قرآن کریم ده اندرز لقمان به فرزندش را درباره توحید، معاد، نماز، امر به معروف، نهى از منکر، صبر و استقامت، تواضع، دورى از خود خواهى، اعتدال در راه رفتن، اعتدال در صدا و سخن گفتن بیان کرده است.

🔹 ممنون حاج آقا

بازدیدها: ۰