غیرت مردمان جنوب، بخشی از حافظه تاریخی ایران است. حافظهای که هر بار پای تعرض بیگانه به این سرزمین در میان بوده، خود را در قامت مردمانی نشان داده که نخستین ضربه دشمن را به جان خریدهاند اما اجازه ندادهاند مرز ایران بیدفاع بماند.
رهبر معظم انقلاب اسلامی نیز در پیام اخیر خود خطاب به ملت ایران، با اشاره به جنگی که دشمن آمریکایی علیه کشورمان آغاز کرده و استانهای جنوبی را هدف حملات خود قرار داده است، از «غیرت مردمان شجاع خطه جنوب» یاد کردند. تعبیری که تنها ناظر به ایستادگی این روزهای مردم جنوب نیست، بلکه به سابقهای چندصدساله از مقاومت و پاسداری از ایران اشاره دارد.
اگر بخواهیم ریشههای این غیرت را جستوجو کنیم، باید چند قرن به عقب بازگردیم، به زمانی که پرتغالیها در آغاز قرن شانزدهم میلادی با اشغال هرمز و استقرار در آبهای خلیج فارس، سودای تسلط بر مهمترین گذرگاه دریایی منطقه را در سر داشتند. اما همین منطقه، به کانون مقاومت ایرانیان تبدیل شد. نیروهای محلی جنوب، در کنار سربازان صفوی به فرماندهی شاه عباس، سرانجام موفق شدند اشغالگران را از هرمز بیرون برانند و یکی از نخستین شکستهای بزرگ استعمار اروپایی را در منطقه رقم بزنند. از همان زمان بود که جنوب ایران سنگر نخست دفاع از کشور شد.
پس از پرتغالیها، نوبت به انگلیسیها رسید. زمانی که بارها تلاش کردند بنادر جنوبی ایران را به حوزه نفوذ خود تبدیل کنند. اما جنوب ایران بار دیگر نشان داد که تسلیمپذیر نیست. اوج این مقاومت در جریان جنگ جهانی اول و اشغال بوشهر توسط نیروهای انگلیسی آشکار شد، زمانی که دلیران تنگستان به فرماندهی رئیسعلی دلواری، حماسهای ماندگار در تاریخ ایران آفریدند.
رئیسعلی دلواری و یارانش نه ارتشی مجهز داشتند و نه از امکانات خاصی برخوردار بودند، آنچه آنان را به میدان مبارزه با استعمار انگلیس کشاند، غیرت و احساس مسئولیت نسبت به سرزمینشان بود.
دههها بعد، هنگامی که رژیم بعث عراق با حمایت گسترده قدرتهای جهانی جنگی تمامعیار را علیه ایران آغاز کرد، بار دیگر جنوب کشور نخستین آماج تجاوز قرار گرفت و خرمشهر، آبادان، سوسنگرد، هویزه، دزفول و دهها شهر و روستای دیگر، پیش از آنکه نامشان با عملیاتهای نظامی گره بخورد، نماد ایستادگی مردمی شدند که خانه و زندگیشان، و البته جانشان را سپر دفاع از ایران کردند.
مثلا خرمشهر، با مقاومت ۳۴ روزهاش، نمادی از غیرت ملی شد. شهری که مدافعانش با کمترین امکانات در برابر ارتش صدام ایستادند و اجازه ندادند دشمن به راحتی به اهداف خود برسد. یا آبادان، ماهها محاصره را تحمل کرد اما تسلیم نشد و شکست حصر آن، یکی از نقاط عطف در دفاع مقدس شد.
امروز نیز که دشمن بار دیگر استانهای جنوبی ایران را هدف حملات خود قرار داده است، همان روحیه تاریخی در رفتار مردم این خطه جلوهگر شده است. مردمانی که در طول قرنها آموختهاند جنوب ایران، صرفا محل زندگی آنان نیست، بلکه پیشانی مقاومت ایرانیان در برابر دشمن متجاوز است.
شاید به همین دلیل است که رهبر انقلاب اسلامی حضرت آیتالله سیدمجتبی خامنهای در پیام اخیر خود، به طور ویژه از غیرت مردمان شجاع جنوب یاد کردند. باید توجه داشته باشیم که این تعبیر، صرفا قدردانی از مقاومت امروز نیست، بلکه یادآوری حقیقت تاریخی مقاومت است. حقیقتی که از هرمز و بوشهر و تنگستان آغاز میشود، از خرمشهر و آبادان میگذرد و تا امروز امتداد پیدا میکند.
در طول این چند قرن، دشمنان ایران تغییر کردهاند، از پرتغالیها و انگلیسیها گرفته تا رژیم بعث عراق و حالا آمریکاییها. شیوههای جنگ هم دگرگون شده است. اما یک چیز تغییر نکرده است: غیرت مردمان جنوب که هر بار، بی آنکه در انتظار کسی بمانند، نخستین صف دفاع از ایرانمان را شکل دادهاند.
به همین دلیل، هرگاه نام جنوب ایران در تاریخ پر حماسه این سرزمین آمده است، تنها از یک جغرافیا سخن گفته نشده، بلکه از سنتی ریشهدار از وفاداری، شجاعت، مقاومت و دفاع از ایران سخن به میان آمده است. سنتی که نسل به نسل و سینه به سینه منتقل شده و امروز با صلابتتر از هر زمانی زنده است. خطه جنوب، نه فقط مرز آبی کشور، بلکه نماد غیرت ایرانیان بوده و خواهد بود.