با وجود آنکه در دو دهه قبل تنها چند دانشگاه معدود در نظام رتبهبندی جهانی قرار داشت اما بر اساس آمارهای مراکز معتبر علمی جهانی، در یک دهه اخیر تعداد زیادی از دانشگاههای کشور در نظامهای رتبهبندی بینالمللی حضور دارند و تنها در یک نظام رتبهبندی تایمز که بر اساس پنج مؤلفه آموزش، پژوهش، استنادات، درآمد صنعتی و وجهه بین المللی رتبهبندی شده است، در سال ۲۰۲۲ تعداد ۵۸ دانشگاه ایرانی در جمع مؤثرترین دانشگاهها و مؤسسات تحقیقات جهان قرار گرفتهاند.
در پایگاه رتبهبندی تایمز در سالهای ۲۰۱۲ الی ۲۰۱۴ از ایران تنها یک دانشگاه حضور داشت، اما در سال ۲۰۲۲ شاهد حضور ۵۸ دانشگاه حائز رتبه از جمهوری اسلامی ایران در جمع ۱۶۰۰ دانشگاه برتر جهان از ۹۹ کشور هستیم. در رتبهبندی سال ۲۰۲۲ تایمز تعداد ۲۶ کشور اسلامی دارای دانشگاههای حایز رتبه هستند که از نظر تعداد دانشگاه، کشورهای ایران با ۵۸ دانشگاه، ترکیه با ۵۴ و مصر با ۲۳ دانشگاه بیشترین تعداد حضور را داشته اند. اکنون ایران در جایگاه دوازدهم علم جهان قرار دارد. به نقل از معتبرترین پایگاه استنادی جهان (ISI)، جمهوری اسلامی ایران بیش از ۲۲ درصد از کل تولیدات علمی کشورهای اسلامی را به خود اختصاص داده است. نرخ رشد علمی ایران ۱۱ برابر میانگین جهانی است.
در کنار این شاخصها، رشد تعداد دانشآموزان و دانشجویان نیز باید مورد توجه قرار گیرد. یکی از شاخصههای توسعه سطح سواد، رشد تعداد دانشآموز و تعداد دانشجو و… است و هنگامیکه روند رشد سواد در جمهوری اسلامی ایران را بررسی کنیم، روند سواد از ابتدای انقلاب که ۴۷ درصد بوده، امروزه به ۹۵ درصد رسیده است. تا پیش از پیروزی انقلاب اسلامی تعداد دانشآموزان (سال تحصیلی ۵۶ـ۵۷)، حدود هفت میلیون و هفتصد هزار بود، این در حالی است که بر اساس آمار مرکز برنامهریزی منابع انسانی و فناوری اطلاعات وزارت آموزش و پرورش و مرکز آمار ایران در سال تحصیلی ۱۴۰۰ تعداد دانش آموزان کل کشور به بیش از پانزده میلیون و پانصد هزار نفر افزایش یافته است. در خصوص تعداد دانشجویان هم میتوان گفت که درحالیکه تا سال ۵۷ تعداد کل دانشجویان کشور فقط ۱۵۷ هزار و ۶۷۲ نفر بود، در سالهای ۱۳۹۳ و ۱۳۹۴ تعداد چهار میلیون و هشتصد هزار نفر در دانشگاه های سراسر کشور مشغول تحصیل بودهاند و امروز شمار دانشجویان ایران بیش از ۳ میلیون و ۳۴۲ هزار نفر است.
این پیشرفت علمی در حوزههای میدانی نیز نمایان است. یکی از زمینههای پیشرفت علمی ایران در حوزه فناوری بوده است. ایران فناوریهای پیشرفتهای از جمله نسل جدید سانتریفیوژها برای غنیسازی اورانیوم و همچنین سیستمهای موشکی را توسعه داده است. برخی از تحلیلگران پیشرفت فناوری ایران را ستایش میکنند و آن را نشانهای از قدرت و نفوذ روزافزون ایران در صحنه جهانی میدانند. کشورمان در زمینه انرژیهای تجدیدپذیر، سرمایهگذاریهای قابل توجهی در انرژی خورشیدی و بادی انجام داده و همچنین فناوریهای جدیدی را برای ذخیره و توزیع انرژیهای تجدیدپذیر توسعه داده است.
در علوم هستهای نیز ایرن پیشرفت قابل توجهی داشته است. ایران چهاردهمین کشور دارای توانایی غنیسازی اورانیوم و هشتمین کشور در تولید اورانیوم ۲۰ درصد است. جمهوری اسلامی اکنون کشوری هستهای شده و عملاً عضو باشگاه هستهای جهان است. بهرغم همه تحریمها و تهدیدها، ایران با تلاشها و مجاهدتهای جوانان و متخصصین خود، به چرخه کامل سوخت هستهای (غنیسازی) دستیافته و ازنظر دانش علمی و فناوری در این عرصه در ردیف ۷ کشور پیشرفته جهان قرار گرفته است. ایران رتبه نخست را در زمینه پژوهشهای هستهای در منطقه خاورمیانه دارا است.