در دانشگاه گرانادا در اسپانیا، یک نظام رتبهبندی علمی بهوجود آمده که بر اساس تعداد مقالات عملی و میزان ارجاع به آنها توسط مقالات و پژوهشهای دیگر، قادر است موسسات آموزش عالی کشورهای مختلف جهان را رتبهبندی کند. این رتبهبندی یکی از جدیدترین و جامعترین نظامهای رتبهبندی پژوهشی دانشگاهها و موسسات جهان است. بنا به این رتبهبندی، در سال ۱۳۹۶، کشورهای آمریکا، چین، انگلستان، آلمان، ژاپن و فرانسه در صدر کشورهای تولیدکنندۀ علم در جهان قرار داشت. در عین حال، جمهوری اسلامی ایران، با ۵۴ هزار و ۳۸۸ پژوهش علمی در مقام شانزدهم جهان قرار داشت. در منطقه رتبهبندی ایران اول بود و بعد از ایران، کشورهای ترکیه و عربستانسعودی قرار دارند. به این ترتیب ایران در سال ۱۳۹۶ برترین رتبهبندی علمی در میان کشورهای اسلامی جهان را نیز دارا بودهاست. در همین سال از نظر تعداد ارجاع به مقالات علمی، یعنی مقالاتی که توسط پژوهشگران دیگر ارجاع داده شدهاند، ایران رتبۀ هفدهم جهانی را داشت اما داخل منطقه، ایران همچنان مقام اول را دارا بود.
یکی دیگر از مراجع رتبهبندی علمی، نشریۀ معتبر علمی «نیوساینتیست» است که در انگلستان چاپ میشود و اولین شمارۀ آن سال ۱۳۳۵ منتشر شد. دفتر مرکزی این مجله در لندن است و بعد از چاپ در انگلستان، در آمریکا و استرالیا نیز منتشر میشود. نیوساینتیست بهطور مرتب گزارشهایی آماری در خصوص رشد علمی کشورهای مختلف جهان منتشر میکند. در گزارش سال ۱۳۸۹ نیوساینتیست، ایران سریعترین نرخ رشد علمی جهان را داشت و به تعبیر این مجله، ایران پیشروترین کشور جهان در عرصه تولیدات علمی بود. نرخ رشد علمی در ایران، یازده برابر میانگین جهانی بوده و آمار و مستندات مربوط به این رشد علمی را نیز در پایگاه اطلاعاتی وبسایت علم (Web of Science) منتشر کرده است. مهمترین بخشهای توسعۀ علمی در ایران، بنا به این گزارشها، هوافضا، دانش هستهای و پژوهشهای پژشکی همچون سلولهای بنیادی و مسالۀ شبیهسازی ژنتیکی بوده است.
یونسکو، سازمان علمی فرهنگی ملل متحد نیز در گزارش خود از پیشرفت علمی کشورهای جهان بهنام «بهسوی سال ۲۰۳۰» که آخرین ویراستِ آن در سال ۱۳۹۵ منتشر شد، نشان میدهد ایران برترین کشور از نظر دانش نانوتکنولوژی در منطقه و در سراسر جهان اسلام است و از نظر جهانی نیز بعد از چین، آمریکا، هند، کرۀ جنوبی، آلمان و ژاپن، در رتبۀ هفتم قرار دارد.
اما مهمترین بخش این گزارش، نتیجهگیری آن است. در نتیجهگیری گزارش مربوط به ایران، ناظران یونسکو به این نکته اشاره میکنند که نظام وحشتناکِ تحریمی که از سال ۱۳۹۰ بر ایران حاکم شده نه تنها باعث افت پیشرفت علمی نشده، بلکه برعکس، بهعلت کم شدن مراودات ایران با جهان، توجه ایرانیان را به بازارهای داخلی جلب کرده و باعث شده شرکتهای دانشبنیان با محصولاتِ محلی تقویت شوند.
