در سراسر جهان، ۴۴۱۶ شهر بزرگ وجود دارد؛ یعنی در این شهرها بیش از ۱۵۰ هزار نفر زندگی میکنند. از این تعداد، بنا به آمار سال ۱۳۹۶، فقط ۱۸۲ شهر دارای مترو هستند. این ۱۸۲ شهر، در ۵۶ کشور قرار دارند. قدیمیترین سیستم مترو جهان، متعلق به شهر لندن پایتخت انگلستان است که در سال ۱۲۴۲ هجری شمسی افتتاح شد، یعنی ۱۵۵ سال پیش. از آن زمان، کشورهای پیشرفته مدام در حال گسترش سیستم حمل و نقل شهری خود بودهاند که بخش مهمی از این سیستم حمل و نقل شهری، ساخت مترو بود. هرچند حرف و حدیث ساخت مترو همواره در ایران وجود داشت، اما تنها سال ۱۳۵۰ بود که مسئولین رژیم پهلوی به فکر ساخت مترو در تهران افتادند. آنها البته این کار را به غربیها سپردند. قرار شد فرانسویها سال ۱۳۵۶ کار را شروع کنند. کار ساخت مترو بعد از انقلاب تا آغاز جنگ ادامه پیدا کرد اما به سرانجام نرسید و شرکتهای غربی ایران را ترک کردند. بعد از پایان جنگ، کشور به تدریج به فکر بازسازی افتاد. سرانجام سال ۱۳۷۴ کار روی مترو تهران شروع شد و سال ۱۳۷۷ اولین خط مترو تهران افتتاح شد. سرعت رشد مترو در تهران بعد از این به شکل خیرهکنندهای بالا بود. تا مرداد سال ۱۳۹۷، ۲۰۴ کیلومتر خط مترو با ۱۱۶ ایستگاه مترو در تهران ساخته شده و تعداد واگنهای فعال تهران نیز به ۱۰۰۰ واگن رسید که روزانه بیش از سه میلیون مسافر را جابهجا میکند. برای فهم اندازۀ ۲۰۴ کیلومتر مترو تهران باید به خاطر داشت که شهر بزرگی مانند لس آنجلس در آمریکا تنها ۲۸ کیلومتر مترو دارد یا طول خط مترو در توکیو ۱۹۵ کیلومتر است یا شهر برلین پایتخت آلمان ۱۵۱ کیلومتر مترو دارد و یا هنگکنگ در چین ۱۷۴ کیلومتر طول مترو دارد.
خط سوم مترو تهران از آزادگان تا چهارراه ولیعصر به تنهایی طولانیترین خط مترو غرب آسیا تا این زمان بوده است. ایستگاه مترو شهر آفتاب نیز بزرگترین ایستگاه مترو غرب آسیا است. مترو تهران، از نظر طول خط، نوزدهمین مترو بزرگ سراسر جهان است و از نظر قیمت، ارزانترین مترو جهان محسوب میشود. در جهان، لندن و در آسیا توکیو گرانترین قیمت بلیط مترو را دارند.
اما تهران، تنها نقطۀ آغاز ساخت مترو در ایران نبود. سال ۱۳۹۰، مترو مشهد، سال ۱۳۹۳، مترو شیراز و سال ۱۳۹۴ مترو شهرهای اصفهان و تبریز نیز راهاندازی شده است و طول این متروها مدام در حال گسترش است. تعداد شهرهای دارای مترو در ایران همینک بیشتر از کشورهای آلمان، کانادا، اسپانیا و انگلستان است و به زودی شهرهای دیگری مثل اهواز، کرج، قم و کرمانشاه نیز به شهرهای دارای سیستم مترو در ایران خواهند پیوست.
ساخت و گسترش مترو تنها بخشی از توسعۀ حمل و نقل شهری ایران در سالهای بعد از انقلاب است. سیستم انتقال سریع اتوبوس موسوم به بیآرتی نیز بخش دیگری از توسعۀ حمل و نقل شهری در ایران است. بیآرتی نوعی از حملونقل سریع اتوبوسی است که قوانین و مقررات آن در جهان و در سال ۱۳۹۱ توسط موسسۀ «سیاست حمل و نقل و توسعه استاندارد» وضع شده است. طولانیترین خط بیآرتی جهان در شهر جاکارتا پایتخت اندونزی قرار دارد که ۲۳۱ کیلومتر طول دارد. بیآرتی در تهران طولی به درازای ۱۵۰ کیلومتر دارد و روزانه یک میلیون و هشتصد هزار نفر را جا به جا میکند. در ایران، به جز تهران، شهرهای تبریز، اصفهان، کرمان و مشهد نیز دارای سیستم بیآرتی هستند.
