در ارتباط با تأسیس شورای نگهبان باید عرض کنم که بنده در اولین دوره‌ی شورای نگهبان، به دستور امام، عضو بودم. بعد از مدتی مسئولیت وزارت کشور به من پیشنهاد شد. در آنجا این مسئله را با دوستان شورای نگهبان در میان گذاردم که آیا جمع بین عضویت در شورای نگهبان ـ به عنوان یکی از فقهای شورای نگهبان ـ و وزارت کشور امکان دارد؟

شبهه از اینجا ناشی می‌شد که شورای نگهبان به یک معنا متمم قوه مقننه است و در حقیقت جزء قوه مقننه محسوب می‌شود. از آن طرف، وزارت کشور جزء قوه مجریه است. از آنجا که اینها باید از هم جدا باشند این شبهه پیش می‌آمد که وزارت کشور – یا سرپرستی وزارت کشور چون ابتدا سرپرست بودم – چطور با عضویت در شورای نگهبان که متمم قوه مقننه است جمع می شود؟

در آنجا بنده این مسئله را به بحث گذاشتم. بیشتر دوستان این را مشکل نمی‌دانستند، می‌گفتند که شورای نگهبان متمم قوه مقننه نیست، بلکه به یک معنا از طرف مقام رهبری ناظر بر وضع قوانین و تطبیق آنها با قوانین شرع و قانون اساسی است. بعضی‌ها هم می‌گفتند: بالاخره یک بعد آن، بعد قانون‌گذاری است و تا این شورا آن قانون را تأیید نکند، قانون به صورت قانون در نمی‌آید، پس متمم قوه مقننه است.

از آنجا که مسئله مورد شبهه بود بنده بهتر دیدم که استعفا بدهم. البته کسی به من نگفت استعفا بده. من خودم نامه‌ای خدمت امام نوشتم. عرض کردم: بنده برای اینکه ابهامی باقی نماند و کسی – از موافق یا مخالف – نسبت به نهادی که کار اساسی انجام می‌دهد و نگهبان قوانین شرع و قانون اساسی است، شبهه‌ای وارد نکند، اجازه خواستم که استعفا بدهم. ایشان هم پذیرفتند. بعد صحبت این بود که چه کسی به جای بنده بیاید. بنده از جمله افرادی که خدمت امام پیشنهاد دادم، جناب آقای امامی بود. یکی دو نفر دیگر هم برای جایگزینی پیشنهاد دادم. امام هم آقای امامی را پذیرفتند و به ایشان حکم دادند. البته بعضی از اعضای بیت امام با این انتخاب موافق نبودند.

اما در مورد وظایف شورای نگهبان؛ باید بگویم این شورا در قانون اساسی دو وظیفه دارد؛ یکی اینکه قوانین مجلس مخالف قوانین شرع نباشد – به تعبیر خود قانون اساسی مغایر با قوانین شرع نباشد – و دوم اینکه مغایر با قانون اساسی نباشد. بنابراین؛ این وظیفه‌ای سنگین است.

در دورۀ اول شورای نگهبان، خیلی سخت‌گیری می‌شد؛ نمی‌خواهم بگویم در دوره‌های دیگر نشد، ولی به خصوص در آن دوره – که تجربه‌ی قبلی نبود – خیلی سخت‌گیری می‌شد. در آن زمان جناب آیت‌الله صافی در شورای نگهبان تشریف داشتند. ایشان خیلی دقت و سخت‌گیری می‌کرد و واقعاً دقت‌های بسیار جالبی داشتند.

حضور ایشان در شورای نگهبان، خیلی مفید و مغتنم بود. دقت زیادی داشتند، مطالعه‌ی زیاد می‌کردند. گاهی می‌آمدند و می‌گفتند: من دیشب تا ساعت سه بعد از نیمه شب مطالعه کردم؛ مثلاً بیست صفحه در رابطه با اشکال‌های فلان لایحه ـ از نظر قانون اساسی یا از نظر شرع – مطلب نوشته‌ام. گاهی از اوقات هم اشکالات‌شان وارد بود.

[wpdiscuz-feedback id=”qwvlu8ac0b” question=”در آن زمان جناب آیت‌الله صافی در شورای نگهبان تشریف داشتند. ایشان خیلی دقت و سخت‌گیری می‌کرد و واقعاً دقت‌های بسیار جالبی داشتند.” opened=”1″][/wpdiscuz-feedback]